Camille Van Vyve
06 Feb 2026
Meerwaardebelasting: is het zinvol om uw portefeuille jaarlijks te herbalanceren om te profiteren van de vrijstelling van 10.000€?
De fiscale vrijstelling van 10.000€ in het kader van de meerwaardebelasting in België roept bij veel beleggers praktische vragen op. Een vaak aangehaalde strategie bestaat erin om de portefeuille jaarlijks te herbalanceren om deze vrijstelling maximaal te benutten. Maar is die aanpak werkelijk rendabel? Een analyse van de verborgen kosten en de fiscale mechanismen toont een meer genuanceerde realiteit dan op het eerste gezicht lijkt. We bekijken in detail de werkelijke impact van deze strategie op uw langetermijnbeleggingen en gaan na of het sop de kool waard is.
De fiscale vrijstelling in de meerwaardebelasting begrijpen: een voordeel van 1.000€, geen 10.000€
De vrijstelling van 10.000€ op meerwaarden op roerende activa vertegenwoordigt in werkelijkheid een fiscaal voordeel van slechts 1.000€ per jaar. Dit fundamentele onderscheid is cruciaal: de vrijstelling slaat op 10.000€ aan meerwaarden, maar de vermeden belasting bedraagt 10% van dat bedrag, oftewel exact 1.000€.
Principes die gelden bij de verkoop van een portefeuille
- Bij verkoop stemt de meerwaarde overeen met het verschil tussen de verkoopprijs en de aanschaffingswaarde. Een meerwaardebelasting is van toepassing wanneer dit verschil positief is. Meerwaarden die zijn opgebouwd vóór 1 januari 2026 zijn vrijgesteld.
- Bij gespreide aankopen van hetzelfde financiële actief wordt bij de verkoop van een deel van de portefeuille de FIFO-methode (First In, First Out) toegepast. Dat betekent dat de eerst aangekochte effecten geacht worden als eerste verkocht te zijn.
- Ook het proportionaliteitsprincipe is van toepassing. Dat houdt in dat u bij een gedeeltelijke verkoop van de portefeuille proportioneel een deel van het initiële kapitaal en een deel van de meerwaarden verkoopt.
Zo zal bij een portefeuille van 150.000€, bestaande uit 100.000€ initiëel kapitaal en 50.000€ meerwaarden, een verkoop van 30.000€ (20% van de portefeuille) proportioneel 20% van de meerwaarde, zijnde 10.000€, en 20% van het initiële kapitaal, zijnde 20.000€, doen uitstromen.
De verborgen kosten van fiscaal herbalanceren
Het herbalanceren van een portefeuille brengt verschillende fiscale en operationele kosten met zich mee:
- De taks op beursverrichtingen (TOB), die verschuldigd is bij elke transactie. Voor de financiële instrumenten in de Easyvest-portefeuilles bedraagt deze 0,12% bij aankoop en bij verkoop.
- De Reynders-taks, die van toepassing is op fondsen en ETF’s die voor meer dan 10% uit obligaties bestaan. Deze belasting bedraagt 30% van de gerealiseerde meerwaarde op het obligatiegedeelte van het fonds bij verkoop.
- De spread, met andere woorden het verschil tussen de prijs waartegen een financieel product kan worden aangekocht en de prijs waartegen het kan worden verkocht. Deze varieert naargelang het instrument en de marktomstandigheden en ligt voor ETF’s rond 0,3%. De effectieve spread hangt echter vooral af van de marktbeweging tussen aankoop en verkoop.
Cijferanalyse: concrete voorbeelden voor een portefeuille van 200.000€
1. Scenario met jaarlijks fiscaal herbalanceren
We beschouwen een initiële portefeuille van 200.000€ die jaarlijks met 8% groeit, wat men op lange termijn gemiddeld mag verwachten van een wereldwijde aandelenportefeuille op basis van indexbeleggingen.
Na het eerste jaar bedraagt de waarde 216.000€, met 16.000€ aan meerwaarden. Om volledig te kunnen profiteren van de vrijstelling van 10.000€, zou men het equivalent van 135.000€ van de portefeuille moeten verkopen (125.000€ kapitaal + 10.000€ meerwaarden) om het plafond van de vrijstelling te bereiken.
De kosten van deze verrichting bedragen ongeveer 729€ (spread van 0,3% + TOB heen en terug van 0,24% op 135.000€). De nettowinst in het eerste jaar bedraagt dus slechts 271€ (1.000€ netto vrijstelling min 729€ kosten).
2. Impact over 20 jaar
In dit voorbeeld slaagt het fiscaal herbalanceren er niet in om de volledige meerwaarde weg te werken. Na 20 jaar blijft bij de liquidatie van de portefeuille nog steeds een belasting van ongeveer 53.000€ verschuldigd.
Daarnaast moet rekening worden gehouden met een jaarlijkse “frictie” als gevolg van de TOB en de spread, zoals hierboven aangetoond. Deze fiscale frictie is echter degressief. Hoe hoger de meerwaarde, hoe groter haar aandeel in het totale vermogen, en hoe minder van de portefeuille verkocht moet worden om van de vrijstelling van 10.000€ te kunnen genieten.
In de beginjaren is deze herbalanceringsstrategie nauwelijks voordelig, aangezien de winst minimaal is. Na enkele jaren, wanneer de meerwaarde aanzienlijker wordt, kan ze interessanter lijken. Uiteindelijk blijft er echter nog steeds een aanzienlijke latente meerwaardebelasting over.
Het is bovendien belangrijk te benadrukken dat het verkopen en onmiddellijk opnieuw aankopen van hetzelfde actief met als enige doel te profiteren van de vrijstelling van 10.000€ door de fiscus kan worden beschouwd als fiscaal misbruik. Indien deze praktijk niet kadert binnen een normaal portefeuillebeheer, kan dit tot sancties leiden.
3. Scenario zonder herbalanceren: rationele eenvoud
De passieve aanpak waarbij beleggingen worden aangehouden zonder jaarlijks te herbalanceren, biedt verschillende voordelen:
- Ze vermijdt alle transactiekosten en juridische risico’s.
- Ze maximaliseert de kapitaalgroei door herhaalde fricties te vermijden.
Over een periode van 20 jaar resulteert deze eenvoudigere strategie in een hoger eindkapitaal (932.000€ tegenover 920.000€), dankzij de jaarlijkse besparing op transactiekosten en de samengestelde interesten op deze besparingen. De belegger geniet zo van een optimale kapitalisatie van zijn rendementen.
Hoewel dit scenario op het eerste gezicht voordeliger lijkt, moet het nettoresultaat na belastingen in aanmerking worden genomen. In dit geval is de belasting bij liquidatie zwaarder, aangezien ze wordt toegepast op een grotere meerwaarde die bovendien niet heeft kunnen profiteren van opeenvolgende vrijstellingen via jaarlijks fiscaal herbalanceren.
Concreet wordt de belasting geheven op een meerwaarde van 732.000€. Het nettoresultaat na belastingen van dit tweede scenario ligt uiteindelijk 7.480€ lager dan bij het scenario met fiscaal herbalanceren. Dat verschil staat ver af van de theoretische 20.000€ (20 × 1.000€) die beleggers verwachten wanneer ze een strategie van jaarlijks fiscaal herbalanceren overwegen.
Opmerking: de bedragen in de grafieken werden afgerond om de leesbaarheid te verbeteren.
Wanneer blijft herbalanceren wel relevant?
In bepaalde situaties kan het aangewezen zijn om een portefeuille te herbalanceren, zoals:
- Het corrigeren van afwijkingen in de allocatie tussen aandelen en obligaties
- Aanpassingen aan een gewijzigd risicoprofiel
In deze gevallen is het benutten van de fiscale vrijstelling een aangenaam nevenvoordeel. De door Easyvest geselecteerde ETF’s optimaliseren deze verrichtingen dankzij hun lage TOB en beperkte spreads.
Een rationele oplossing: de renteportefeuille
De twee scenario’s over 20 jaar gaan uit van een volledige liquidatie van de portefeuille. Er bestaan echter ook renteportefeuilles die toelaten het kapitaal en de meerwaarde geleidelijk aan op te nemen. Deze aanpak leidt tot een natuurlijk jaarlijks fiscaal herbalanceren als gevolg van de uitkering van de rente. Meer hierover leest u in ons artikel over de impact van de meerwaardebelasting op renteportefeuilles.
Conclusie: kies voor een globale vermogensaanpak
De analyse toont aan dat jaarlijks herbalanceren, uitsluitend ingegeven door de vrijstelling van 10.000€, slechts een marginaal fiscaal voordeel oplevert in verhouding tot de bijkomende complexiteit. Met een nettowinst van amper 7.480€ over 20 jaar kan men zich terecht afvragen of deze strategie de bijhorende inspanningen en risico’s verantwoordt.
Doeltreffende fiscale optimalisatie past binnen een globale vermogensstrategie, waarbij de focus ligt op langetermijnprestaties in plaats van op beperkte kortetermijnvoordelen. Beleggers doen er goed aan zich te concentreren op het opbouwen van een gediversifieerde portefeuille die aansluit bij hun doelstellingen, en fiscale overwegingen niet de bovenhand te laten nemen.